Yapay zeka SEO: AI Overviews, ChatGPT ve Perplexity'de görünmek

"Yapay zeka SEO" diye anılan işin çoğu aslında üç ayrı sistemin karıştırılmasından çıkıyor. Google'ın AI Overviews ve AI Mode özellikleri Google'ın kendi dizininden besleniyor. ChatGPT'nin arama özelliği OpenAI'ın, Perplexity ise kendi tarayıcılarıyla çalışıyor. Üçüne tek bir tarif yazmak mümkün değil, ve tarif sunanların çoğu bu ayrımı yapmıyor. Bu yazıda her sistem için resmi dokümanın ne dediğini, nerede sustuğunu ve robots.txt'te neyi nasıl ayarlayacağınızı anlatıyorum.

Kaynak olarak yalnızca platformların kendi belgelerini kullandım. Yapay zeka görünürlüğü üzerine yazılanların büyük bölümü araç satan şirketlerin blog yazıları ve ölçülebilir bir dayanağı yok. Google bile rehberinde, Google'ın sıralama ya da yapay zeka sistemlerine erişimi olduğunu ya da başarıyı garanti ettiğini söyleyen üçüncü taraf araçlara şüpheyle bakılmasını öneriyor.

Google: AI Overviews ve AI Mode

Google'ın tarifine göre bu özellikler çekirdek sıralama ve kalite sistemlerine dayanıyor. Sayfaları dizinden çekip yanıta temel yapmak için "grounding" yani geri getirmeyle zenginleştirilmiş üretim kullanıyor, ayrıca bir soru için birden çok ilgili aramayı çalıştıran "query fan-out" tekniğini uyguluyor. Pratik sonucu şu: tek bir anahtar kelimeye değil, konunun alt başlıklarına cevap veren sayfalar daha geniş bir havuzdan seçilebiliyor.

Google, AI Overviews'in klasik aramaya ek değer kattığı sorgularda çıktığını ve çoğu sorguda tetiklenmediğini yazıyor. AI Mode ise keşif, muhakeme ya da karşılaştırma gerektiren karmaşık sorgular için. Her sorguda görünmeniz mümkün değil, bu yüzden "AI Overviews'te çıkıyor muyum" sorusunu tek bir anahtar kelimeyle test etmek yanıltıcı olur. Google ayrıca AI Overviews içeren sayfalardan gelen tıklamaların daha nitelikli olma eğiliminde olduğunu söylüyor. Bu Google'ın kendi iddiası, bağımsız bir ölçüm değil.

Görünme koşulu şaşırtıcı derecede sıradan. Sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile gösterilebilir olması gerekiyor. Google ek teknik gereklilik olmadığını açıkça yazıyor. Yeni bir makine okunabilir dosya, yapay zekaya özel metin dosyası, özel işaretleme ya da özel schema.org verisi gerekmiyor. Bu koşullar da görünmeyi garantilemiyor, ama olmadan hiçbir şey olmuyor.

Google'ın rehberindeki "yapılacaklar" kısmı bilinen temel şeyler:

• Özgün, birinci elden bakış açısı taşıyan içerik üretmek. Rehber başkalarının zaten söylediğini yeniden dolaştırmamayı ve genel öneri listelerinden kaçınmayı söylüyor. Bunu "emtia içerik" diye adlandırıyor.
• Sayfayı açık paragraflar, bölümler ve başlıklarla düzenlemek. Mükemmel işaretleme şart değil.
• Taranabilirliği korumak: robots.txt, CDN ve barındırma ayarları Googlebot'u engellemesin.
• Önemli içeriği metin olarak tutmak, iç bağlantılarla bulunabilir kılmak.
• Yinelenen içeriği azaltmak, JavaScript'i doğru kullanmak, sayfa deneyimini iyi tutmak.
• Yerel işletme ve e-ticaret için Business Profile ve Merchant Center bilgilerini güncel tutmak.

Burada bir şeyi vurgulamak istiyorum, çünkü sahada tersini görüyorum: Google çok sayıda sayfayı sorgu varyasyonları için üretmenin, yapay zeka yanıtlarını manipüle etmek amacıyla bile yapılsa, ölçeklenmiş içerik suistimali (scaled content abuse) politikasını ihlal edebileceğini yazıyor. Daha fazla sayfa daha kaliteli site anlamına gelmiyor. Bu konunun ayrıntısı programmatic SEO yazısında.

Google'ın gereksiz dediği şeyler

Rehberdeki "mitler" bölümü bu alanda satılan hizmetlerin çoğunu doğrudan hedef alıyor. Google'a göre şunlar Search için gerekli değil:

• llms.txt ve "özel" işaretlemeler. Google Search bunları kullanmıyor, yararı da zararı da yok. Ayrıntı llms.txt yazısında.
• İçeriği küçük parçalara bölmek. Google sistemlerinin bir sayfadaki birden çok konuyu ayırt edebildiğini söylüyor. İdeal bir sayfa uzunluğu da yok.
• Yapay zeka için içeriği başka türlü yazmak. Eş anlamlıları ve anlamı kavradıklarını, uzun kuyruklu varyasyonların peşinden koşmanın gerekmediğini yazıyor.
• Sahte "bahsedilmeler" üretmek. Üretken özellikler web'de sizin hakkınızda söylenenleri yansıtabilir, ama yapay bahsedilme peşinde koşmak etkili değil ve spam sistemleri manipülasyonu engelliyor.
• Yapılandırılmış veriye takılmak. Üretken arama için zorunlu değil, özel bir şema da yok. Zengin sonuç uygunluğu için kullanmaya devam edebilirsiniz.

Rehber bunun sonucunu tek cümleyle özetliyor: Google'ın bakış açısından "AEO" ve "GEO" olarak satılan şey SEO'nun kendisi. Bu yüzden önceliğiniz teknik SEO temelini sağlam tutmak olmalı.

ChatGPT: OpenAI'ın üç botu

OpenAI üç ayrı kullanıcı aracısı tanımlıyor ve amaçları farklı:

OpenAI her ayarın diğerlerinden bağımsız olduğunu belirtiyor. Yani ChatGPT aramasında görünmek isteyip eğitimde kullanılmak istemiyorsanız, OAI-SearchBot'a izin verip GPTBot'u engelleyebilirsiniz. İkisi de açıksa OpenAI tek bir tarama ile iki amaca da hizmet edebilir. Arama ile ilgili robots.txt değişikliklerinin devreye girmesi yaklaşık 24 saat sürebiliyor.

Burada gördüğüm yaygın hata şu: sitenin eğitim verisi olarak kullanılmasını istemeyen biri robots.txt'ye genel bir yapay zeka botu engeli ekliyor ve OAI-SearchBot'u da kapatıyor. Sonra ChatGPT'de çıkmadığına şaşırıyor. İki hedefi ayrı düşünmek gerek.

Perplexity

Perplexity iki kullanıcı aracısı tanımlıyor. PerplexityBot, siteleri Perplexity arama sonuçlarında göstermek ve bağlantı vermek için tasarlanmış. Belgeye göre temel yapay zeka modellerinin eğitimi için içerik toplamıyor. Görünmek istiyorsanız robots.txt'te izin vermenizi öneriyorlar. Perplexity-User ise bir kullanıcı soru sorduğunda sayfayı ziyaret eden araç. Kullanıcı isteğiyle çalıştığı için genelde robots.txt kurallarını yok sayıyor. Ayarlar yine bağımsız ve değişiklikler yaklaşık 24 saat içinde geçerli oluyor.

Hepsini birleştiren robots.txt

Amaca göre karar verirseniz robots.txt kısa kalır. Aşağıdaki örnek, hem arama görünürlüğünü isteyip hem eğitimde kullanılmayı istemeyen bir site içindir. Kendi kararınızı verin, ben yalnızca biçimi gösteriyorum:

User-agent: OAI-SearchBot
Allow: /

User-agent: PerplexityBot
Allow: /

User-agent: GPTBot
Disallow: /

User-agent: Google-Extended
Disallow: /

Sitemap: https://ornek.com/sitemap.xml

Google-Extended ayrı bir jeton. Kendine ait bir HTTP kullanıcı aracısı yok, Google mevcut tarayıcılarla tarıyor ve bu jeton yalnızca denetim için var. Gelecekteki Gemini modellerinin eğitimi ve diğer Google sistemlerinde grounding için içeriğinizin kullanılıp kullanılmayacağını belirler. Google Search'e dahil olmanızı etkilemiyor, sıralama sinyali de değil. Dokümanda AI Overviews'ten söz edilmediği için o konuda bir şey söylemiyorum.

AI Overviews ve AI Mode'da gösterilen içeriği sınırlamak için robots.txt'te Googlebot'u engellemek gerekir, yani aramadan çıkmak. Daha ince denetim için nosnippet, data-nosnippet ve max-snippet kullanılıyor. Google, nosnippet'in AI Overviews ve AI Mode için de geçerli olduğunu yazıyor. Çelişen kurallarda daha sıkı olan uygulanıyor. noindex ise sayfayı Search'ten tamamen çıkarır.

Yerel işletme, e-ticaret ve ajanlar

İçerik sitesi olmayanlar için Google rehberinde ayrı bir başlık var. Yerel işletmeler için Business Profile, ürün satanlar için Merchant Center verisi, yapay zeka yanıtlarında ve klasik sonuçlarda görünürlüğün bir parçası olarak anılıyor. Bu bilgilerin güncel ve sitedeki bilgilerle tutarlı olması, hiçbir "yapay zeka optimizasyonu" yapmadan elde edebileceğiniz en somut kazanç. Rehber ayrıca Search'te marka için konuşma tabanlı bir deneyim sunan Business Agent özelliğine de değiniyor, uygun olanlar için.

Rehberin son bölümü ajanlar hakkında. Tarayıcı ajanları rezervasyon yapmak ya da ürün karşılaştırmak gibi işleri sitenizde yapabilir ve bunun için ekran görüntülerini, DOM yapısını ve erişilebilirlik ağacını kullanabilir. Google bunu isteğe bağlı bir konu olarak sunuyor ve yalnızca işinize uyuyorsa değerlendirmenizi söylüyor. Mantıklı bir sonuç çıkıyor: etiketli form alanları, anlamlı düğme metinleri ve tutarlı HTML, hem erişilebilirlik hem ajan uyumu için aynı işi görüyor.

Ölçüm

Google, AI Overviews ve AI Mode trafiğinin Search Console'da Performans raporunda "Web" arama türü içinde göründüğünü yazıyor. Rehber ayrıca üretken yapay zeka performansını gösteren ayrı bir Search Console raporundan söz ediyor. Yapay zeka yanıtlarında görünmeyi ölçmek için kullanılan üçüncü taraf araçlar tahmin üretiyor ve Google sistemlerine erişimleri yok. Rakamlarını karar verirken tek dayanak yapmayın.

ChatGPT ve Perplexity için kendi sunucu loglarınızdaki kullanıcı aracılarına bakmak en güvenilir yöntem. Hangi botun hangi sayfalara geldiğini görürsünüz. Bot kimliğini taklit etmek kolay, bu yüzden yalnızca kullanıcı aracısı dizesine değil, sağlayıcıların yayımladığı IP aralıklarına da güvenin.

Benim önerim

Bu alanda yapılacak iş üç satıra sığıyor:

1. Sayfalarınız dizinde ve snippet'le gösterilebilir olsun. Bunun için teknik SEO denetimi yeterli.
2. robots.txt'te OAI-SearchBot ve PerplexityBot'a ne yaptığınızı bilinçli seçin. Engellemek görünmemek demek.
3. Zaman ve emeği içeriğe harcayın: başkasının yazdığını tekrar eden değil, sizin sahada gördüğünüz, test ettiğiniz, ölçtüğünüz şeyi anlatan sayfa. Google'ın rehberinin ana mesajı bu.

Tek bir karar kuralı vermem gerekirse: bir yapay zeka görünürlüğü hizmeti size Google'ın "gerekli değil" dediği bir şeyi (parçalara bölme, özel dosya, bahsedilme satın alma) satıyorsa, fiyatını sormadan önce Google'ın rehberini açıp ilgili bölümü gösterin.